المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٨٠ - اى و حكم آن

است، شاعر گفته:

يعنى: هردو يار و دوست من يافته‌اند كه در مصيبت‌ها و بروز سختيها من كمك و مددكار ايشان هستم.

شاهد در « كلا » است كه به تثنيه با عطف يعنى « اخى و خليلى» اضافه شده و آن برخلاف قياس است.

اىّ و حكم آن‌

مصنّف گويد:

اىّ را به مفرد معرفه اضافه مكن.

شارح گويد:

بلكه آنرا به تثنيه يا جمع اضافه كن اعمّ از آنكه اين دو نكره بوده يا معرفه باشند مانند:

لنعلم اىّ الحزبين احصى.

( تا معلوم نمائيم كداميك از آندو گروه مدّت درنگ در آن غار را بهتر احصا خواهند كرد).

چنانچه ملاحظه مى‌شود كلمه « اى » در اين آيه شريفه به تثنيه معرف بالف و لام اضافه شده.

و مانند: يعجبنى اى رجلين قائم.

( به عجب آوردند مرا كداميك از ايندو مرد كه ايستاده‌اند).

در اين مثال « اى » به تثنيه نكره اضافه شده است.

و نيز ميتوان آن را به مفرد نكره اضافه كرد مانند:

فباى حديث بعده يؤمنون.

( بعد از تكذيب آيات به كدامين حديث ايمان مى‌آورند).

در اين آيه شريفه كلمه « اىّ » به حديث كه مفرد نكره است اضافه شده.

سپس مصنّف مى‌گويد:

ولى اگر « اىّ » را تكرار نمائى پس به مفرد معرفه ميتوانى اضافه كنى.

شارح گويد مانند قول شاعر: